"Kendi gerçeğimizi kendi kelimelerimizle anlayıp anlatmak, her namuslu yazarın vicdan borcu. " Cemil Meriç

 

Eserlerine Genel Bakış

Eserlerine Genel Bakış


Bir Dünyanın Eşiğinde

- Bir dünya edebiyatı yazmayı tasarlayan Cemil Meriç, İran edebiyatıyla işe başlasa da daha sonra rotasını Hint edebiyatına çevirir.
- Dört yıllık yoğun bir çabanın ürünü olarak Hint Edebiyatı adlı eseri çıkar ortaya. Bu eser daha sonra geliştirilerek "Bir Dünyanın Eşiğinde” adıyla basılmıştır.
- Bu kitabın yazım sürecinde Meriç için Hindistan "ikinci bir vatan” olmuştur; bunun sebebi bu iklimde bütün inançlara kucak açılmasıdır.
- Hint edebiyatındaki ruh yüceliği ve metafizik derinlik onu ciddi manada etkilemiştir.
- Cemil Meriç, Avrupa medeniyetinin olumlu yönlerini, Hint medeniyetinin bir devamı olarak görür. Bu bakımdan Hint, yalnızca geçmişi ve Doğu’yu değil, modern zamanı ve Batı’yı daha iyi anlamak için de araştırılması gereken bir medeniyettir.
- Türk fikir ve kültür hayatında Doğu’ya açılan pencerelerin kapandığı bir dönemde Cemil Meriç’in bu eseri yazması, onun bir entelektüel olarak derinliğini ve ileri görüşlülüğünü ortaya koyması bakımından çok önemlidir.
- O, bu eseriyle Doğu medeniyetlerine karşı olan önyargıları yıkmayı amaçlamış, fakat zamanında anlaşılamamıştır.



Saint-Simon (İlk Sosyolog, İlk Sosyalist)

- Cemil Meriç, bu eserini, İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümünde dersler vermekte ve derslerinde Saint Simon’u da işlemektedir. Hint Edebiyatı adlı eseriyle Doğu’ya yönelik önyargıları yıkmayı hedefleyen Cemil Meriç, Saint Simon ile modern Batı düşüncesinin önemli bir yönünü aydınlatmayı amaçlar.
- Ne var ki yazar, her iki eserinin de amacına ulaşamadığını görerek üzülür.
- Cemil Meriç, eseri bitirdikten sonra, onu basacak bir yayınevi bulmakta zorlanır. Meriç’in hem üzüldüğü, hem de gururundan dolayı daha fazla yayınevine müracaat etmek istemediği bu dönemde eser Vedat Günyol tarafından kabul edilir ve 1967 yılında Çan Yayınlarından çıkar.
- Saint Simon, kitabın adında da vurgulandığı gibi hem sosyolojinin kurucusu olması hem de modern dönemi etkileyen sosyalizmin temelini atması bakımından önemli bir şahsiyettir ve Meriç’e göre tanınması gerekmektedir.



Bu Ülke

- Bu Ülke, Cemil Meriç’in "Bana öyle geliyor ki, hayat denen mülâkata bu kitabı yazmak için geldim.” dediği kitaptır. Kitap, Meriç’in Doğu’dan Batı’ya, soldan sağa, çeşitli fikir, kültür ve edebiyat meselelerine dair aforizmalarından oluşur.
- Kitabın baş kısmı Cemil Meriç’in hayatıyla ilgili önemli bir kaynak teşkil eder. "Entelektüel Bir Otobiyografi” başlıklı bu bölümün ardından, Mahmut Ali Meriç’in hazırladığı "Cemil Meriç Kronolojisi” gelir.
- Bu Ülke, Cemil Meriç’i bir bütün olarak tanımak bakımından önemli olduğu gibi, eserlerini okumaya başlamak için de en uygun seçim olarak öne çıkar. Bu Ülke’de Cemil Meriç’in fikirlerinin yanı sıra dikkat çeken bir diğer önemli husus, onun çarpıcı üslubudur. Yazarın kısa ve özlü cümleleri, okur üzerinde derin bir etki bırakır.



Umrandan Uygarlığa

- Umrandan Uygarlığa, 1974 yılında "Bu Ülke” ile aynı yılda yayımlandı. Kitap, Cemil Meriç’in medeniyet kavramı üzerinde durduğu ve bunu birçok yönüyle tartıştığı eseridir.
- Yazar, bu tartışmaya öncelikle medeniyetin kaynağı olarak kabul edilen ve modern Batı medeniyetinin temeline yerleştirilen Eski Yunan’ı sorgulayarak başlar.
- Burada yola çıkarak Türk aydınlarındaki Batı hayranlığını ve bir asrı aşan Batılılaşma çabalarını irdeler.
- Umrandan Uygarlığa, Cemil Meriç’in engin birikimini yansıtacak şekilde çeşitli kavram, eser, ideoloji ve şahsiyetlerle ilgili önemli bilgi ve tespitler içerir.



Mağaradakiler

- Cemil Meriç’in bu eseri entelektüel kavramı üzerinde durur. Entelektüel kimdir, kime entelektüel denir, bunun kıstasları nelerdir?
- Yazar, bu soruların peşinde, her zamanki "tecessüs”üyle bir noktaya varmaya çalışır.
- Bu sorgulama esnasında okur, hem Türk aydını hem Batılı aydın hakkında fikir sahibi olur.
- Bir aydın olarak hayatı boyunca yalnızlığı tatmış ve anlaşılamamanın ızdırabını duymuş olan yazar, kitabın sonundaki "Yapraklar” bölümünde kendini anlatır ve idealini şu şekilde dile getirir: Bir çağın vicdanı olmak isterdim, bir çağın, daha doğrusu bir ülkenin, idrakimize vurulan zincirleri kırmak, yalanları yok etmek, Türk insanını Türk insanından ayıran bütün duvarları yıkmak isterdim.”



Kırk Ambar 1

- Cemil Meriç’in Kırk Ambar isimli eseri 1980 yılında Ötüken Yayınları’ndan tek kitap hâlinde çıkmıştır. İletişim Yayınları ise kitabı "Rümuz-ül Edeb” ve "Lehçe-t-ül Hakayık” alt başlıklarıyla iki cilt olarak yayımlamıştır.
- Bir çeşit ansiklopedi olarak nitelenen Kırk Ambar’ın birinci cildi Rumuz-ül Edeb bir edebiyat tarihi, ikinci cildi Lehçe-t-ül Hakayık ise bir düşünce tarihi niteliği taşımaktadır.
- Meriç’in "Bir Facianın Hikâyesi” isimli kitabı da Kırk Ambar’ın yeni baskısına dâhil edilmiştir.



Kırk Ambar 2

- Kitabın ilk cildinde dünya edebiyatının yanı sıra Türk edebiyatından isimler, akımlar ve gruplar anlatılırken edebiyat bilimi ve sanatı bakımından büyük önem taşıyan kavram ve olaylar ele alınır.
- İkinci ciltte Batı ve Türk düşüncesindeki önemli isim ve olaylar anlatılırken Avrupalılaşmak, Sömürgecilik, İdeoloji, Marksizm, liberalizm, hürriyet, anarşi, egzistansiyalizm gibi önemli konular irdelenir.



Işık Doğudan Gelir

- Cemil Meriç’in bu kitabı, bir İslâm Ansiklopedisi için kaleme aldığı maddelerin bir kısmından oluşur. Tasarlanan ansiklopedi çıkmayınca, çalışmaların bir kısmı dergilerde yayımlanmış ve kitaplarında kullanılmıştır.
- 1983 yılında çıkan Işık Doğu’dan Gelir, bu çalışmaların meyvesidir. Kitapta medeniyet, din, düşünce, akıl kavramlarının peşinde kutsal kitaplardan ansiklopedilere kadar geniş bir alandaki konular ele alınır.
- Kitabın ilk bölümünde Batı’da ansiklopedi konusunun ardından İslâm’da ansiklopedi kısmında İhvan-ı Safa Risaleleri olarak bilinen ansiklopedik eser geniş bir şekilde ele alınır.
- Tevrat ve İncil üzerine çalışmalar, takip eden bölümde yerini alır. Kutsal kitaplar ve bilim, Batı’da ve İslâm’da akıl konularıyla devam eden kitap, İbn Haldun’a dair yazılarla son bulur.



Jurnal 1

- Jurnaller, Cemil Meriç’in biyografisi bakımından çok önemli eserlerdir.
- Bu büyük düşünce ve kültür adamının özel hayatını ve psikolojisini yakından tanıma imkânı sunan jurnaller, Jurnal 1 ve Jurnal 2 adlarıyla iki cilt hâlinde yayımlanmıştır.



Jurnal 2

- Cemil Meriç, jurnallerini 1955 ile 1983 yılları arasında yazmıştır. Jurnaller, onun deyimiyle, yazarın kendisiyle diyalogudur.
- Bu eserlerde Meriç’in fikirlerinin yanısıra duygularına, heyecanlarına, hayal kırıklıklarına ve mutluluklarına tanık olunur.



Sosyoloji Notları

- Sosyoloji Notları, Cemil Meriç’in 1965’ten 1969’a kadar İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Bölümündeki derslerinden ve daha sonraki yıllardaki bazı sohbet ve konferanslarından ortaya çıkan notlardan oluşur.
- Sözkonusu notlar düzenlenmiş ve çeşitli başlıklar altında toplanarak kitaplaştırılmıştır.
- Kitap, iki ana bölüme ayrılır. İlk bölüm "Sosyoloji Notları”, ikinci bölüm "Konferanslar” başlığını taşır. İlk bölüm, ders yıllarını esas alacak şekilde dört alt bölümden oluşmaktadır.
- Kitabın sonunda, Cemil Meriç’in sohbetlerinden oluşan bir Ek bölümü bulunmaktadır.

 

Cemil Meriç Hakkında

Eserleri

Ardından

Cemil Meriç Yılı

İletişim

- Cemil Meriç Kimdir?
- Cemil Meriç Kronolojisi
- Cemil Meriç'ten Özlü Sözler
- Cemil Meriç'te Kavramlar
- Cemil Meriç Videoları
- Cemil Meriç'ten Levhalar
- Cemil Meriç Albümü
- Eserlerine Genel Bakış
- Eserlerinden Alıntılar
- Hakkında Yazılmış Eserler
- Meşhurların Diliyle Cemil Meriç
- Cemil Meriç'i Yaşatanlar
- Cemil Meriç Yılı Hakkında
- Cemil Meriç Yılı Onur Kurulu
- Cemil Meriç Yılı Yürütme Kurulu
- Duyurular
- Etkinlikler
- Haberler
- Sizden Gelenler
- Cemil Meriç Yılı Broşürü
MKÜ CEMAR
(Cemil Meriç Düşünce ve Kültürel Çalışmalar Uygulama ve Araştırma Merkezi)
Tel.: 0326 - 245 58 45 / 1308
e-posta: cemar@mku.edu.tr

Hatay İl MEM Ar-Ge Birimi
Telefon: 0326 - 227 68 68
www.hataymeb.gov.tr

Bütün hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeden alıntı yapılamaz.


Tasarım ve Programlama:
Hatay İl MEM Ar-Ge Birimi